Độ võng của tấm và chuyển vị của cả sàn là hai đại lượng
Một tấm grating có thể võng ít so với hai gối đỡ nhưng cả hai gối lại đi xuống theo dầm sàn. Người đứng hoặc thiết bị đặt trên tấm cảm nhận chuyển động của toàn hệ. Vì vậy kiểm độ võng cần nêu rõ đo tương đối với đường nối hai gối hay đo so với một mốc cố định của công trình.
Bài này dùng mô hình thanh đàn hồi giả định để tách ba ảnh hưởng: số thanh thực sự chia tải, độ cứng tiết diện và độ mềm của gối. Không chọn một sản phẩm thương mại hoặc xác nhận khả năng chịu tải của sàn đã lắp. Mọi tải, số thanh và kích thước là số liệu minh họa.
Mô hình thanh chịu lực tương đương
Giả định một panel rộng 0,60 m có 20 thanh chịu lực, mỗi thanh có bề dày b=5 mm và chiều cao d=40 mm, phân bố theo bước 30 mm với bề rộng truyền tải quy ước 30 mm cho mỗi thanh. Nhịp thông thủy L=1,20 m. Hai đầu kê đơn, không truyền mômen; thép đàn hồi tuyến tính với E=200 GPa.
Nếu tải được chia đều cho N thanh và các thanh võng giống nhau, mômen quán tính và môđun chống uốn tổng là:
I_N = Nbd³/12.
Z_N = Nbd²/6.
Với N=20, I_N=5,333333×10⁻⁷ m⁴ và Z_N=2,666667×10⁻⁵ m³. Không cộng mômen quán tính thanh ngang như thể chúng cũng chạy dọc nhịp. Vai trò chia tải ngang cần một mô hình riêng hoặc dữ liệu sản phẩm.
NAAMM xây dựng các quan hệ khả năng và độ võng từ đặc trưng thanh chịu lực và số thanh nhận tải, với các trường hợp tải tương ứng. [1] Các phép tính dưới đây áp dụng đúng giả thiết thanh kê đơn; không tự mở rộng sang panel bị ngàm hoặc liên tục nhiều nhịp.
Tải đều và tải tập trung đồng thời trong ví dụ
Cho tải sử dụng đều 5 kPa và tự trọng tổng giả định 0,60 kPa. Tải đường trên bề rộng 0,60 m là q=3.360 N/m. Thêm tải tập trung P=4.000 N giữa nhịp, giả định có bộ phận phân phối đủ để chia đều lên cả 20 thanh. Việc cho hai tải đồng thời chỉ nhằm giải thích phép cộng đàn hồi, không phải quy tắc tổ hợp tải của một tiêu chuẩn.
Độ võng giữa nhịp với các đơn vị N, m và Pa là:
δ_q = 5qL⁴/(384EI_N).
δ_P = PL³/(48EI_N).
Các quan hệ kê đơn cho tải đều và lực giữa nhịp được trình bày trong manual NAAMM. [1] Thay số cho δ_q=0,8505 mm, δ_P=1,35 mm; tổng tương đối với đường nối gối bằng 2,2005 mm.
Mômen giữa nhịp bằng qL²/8+PL/4=1.804,8 N·m. Ứng suất uốn đàn hồi biên là M/Z_N=67,68 MPa. Hai đầu có phản lực bằng (qL+P)/2=4.016 N. Tổng phản lực 8.032 N khớp 4.032 N tải đều cộng 4.000 N tải tập trung.
Nếu chân tải chỉ huy động bốn thanh
Brown-Campbell lưu ý tải trên một phần bề rộng grating phụ thuộc độ cứng của cả thanh chịu lực và thanh ngang, nên khả năng chia tải thay đổi theo loại grating. [2] Không thể dùng cả bề rộng panel cho một chân máy hẹp mà chưa chứng minh cơ chế phân phối.
Để khảo sát, giả định riêng toàn bộ P=4.000 N chỉ chia đều cho bốn thanh, không có hỗ trợ chia sang thanh khác. Mỗi thanh vẫn nhận tải đều theo dải rộng 30 mm của nó. Độ võng do tải đều giữ 0,8505 mm vì tải và I của nhóm cùng giảm theo số thanh.
Phần võng do P tăng năm lần lên 6,75 mm; tổng nhóm chịu tải là 7,6005 mm. Ứng suất đàn hồi tính được 247,68 MPa. Đây là kết quả của mô hình tuyến tính giả định, không khẳng định vật liệu thực vẫn đàn hồi ở giá trị đó; phải đối chiếu mác, tiết diện hữu hiệu và trạng thái giới hạn tương ứng.
Hai kết quả cho 20 và bốn thanh cho thấy độ nhạy với phân phối tải. Chúng không tạo một khoảng bao chắc chắn cho mọi sản phẩm, vì liên kết thanh ngang, vùng tiếp xúc, xoắn cục bộ hoặc độ lệch của chân máy có thể làm phân phối khác cả hai mô hình.
Tăng chiều cao thanh và tăng nhịp cho tác động khác nhau
Quay về trường hợp 20 thanh cùng chia P. Nếu d tăng từ 40 lên 50 mm, giữ tổng q để tách riêng hiệu ứng độ cứng, I tăng theo d³. Tổng võng giảm theo (40/50)³, còn 1,126656 mm. Z tăng theo d² nên ứng suất giảm với một tỷ lệ khác.
Trong thay đổi hình học thực, tự trọng cũng tăng. Giả định trọng lượng thể tích thép 77 kN/m³ và chỉ thay chiều cao 20 thanh, tải đường tăng thêm 77 N/m. Khi q thành 3.437 N/m, tính lại với d=50 mm cho tổng võng 1,136635 mm. Phần chênh nhỏ trong ví dụ nhưng việc giữ tải không đổi phải được ghi rõ là khảo sát có điều kiện.
Nếu giữ d=40 mm và tăng nhịp lên 1,50 m, phần võng tải đều tăng theo L⁴ tới 2,076416 mm, phần tải tập trung tăng theo L³ tới 2,636719 mm; tổng là 4,713135 mm. Nhịp tăng 25% làm tổng võng tăng hơn hai lần. Không thể nhân kết quả cũ với 1,25 để dự báo chuyển vị mới.
Gối mềm nhưng dầm vẫn kê đơn
Giả định hai gối chuyển vị đứng như lò xo tuyến tính, độ cứng k_A=2 MN/m và k_B=8 MN/m. Bỏ qua các chuyển động khác. Vì hệ dầm kê đơn vẫn tĩnh định và hình học nhỏ, phản lực 4.016 N mỗi phía không đổi khi thay độ cứng gối trong mô hình này.
Hai gối hạ lần lượt δ_A=2,008 mm và δ_B=0,502 mm. Ở giữa nhịp, đường thẳng nối gối hạ trung bình 1,255 mm. Do đó chuyển vị tuyệt đối giữa nhịp bằng 2,2005+1,255=3,4555 mm, lớn hơn kết quả của tấm trên gối cố định.
Đường nối gối bị nghiêng nên vị trí chuyển vị tuyệt đối lớn nhất không còn đúng giữa nhịp. Với x đo từ gối A, có thể cộng chuyển động đường nối gối vào đường võng tương đối:
w(x) = δ_A+(δ_B−δ_A)x/L+v_q(x)+v_P(x).
Tích phân độ cong của thanh kê đơn cho:
v_q(x) = qx(L³−2Lx²+x³)/(24EI_N).
v_P(x) = Pa(3L²−4a²)/(48EI_N).
Trong công thức thứ hai, a là giá trị nhỏ hơn của x và L−x, chỉ áp dụng vì P đặt giữa nhịp. Giải dw/dx=0 với các số trên cho x≈0,522340 m và w_max≈3,503452 mm. Lấy 3,4555 mm tại giữa làm cực đại tuyệt đối sẽ bỏ một phần ảnh hưởng gối lệch.
Nếu hai gối cùng hạ một lượng bằng nhau, đường nối gối chỉ tịnh tiến; độ võng tương đối và vị trí cực đại của tấm giữ nguyên. Nếu panel liên tục qua nhiều gối hoặc mép bị giữ xoay, lún gối có thể sinh thêm nội lực và phải giải hệ siêu tĩnh, không dùng kết luận phản lực không đổi ở trên.
Một số đo võng cần đi kèm cách đặt đồng hồ
Đồng hồ đặt trên dầm đỡ có thể đo gần với độ võng tương đối của panel; thiết bị tham chiếu một mốc độc lập có thể ghi chuyển vị tuyệt đối. Với gối mềm trong ví dụ, hai kết quả có thể khác hơn một milimét dù tải giống nhau.
Khi so kết quả tính với đo, cần lưu điểm đặt tải, diện tích tiếp xúc, vị trí đo và chuyển động gối. Nếu tải không nằm giữa nhịp hoặc chân phân phối chỉ tiếp xúc một số thanh, đường võng và vị trí lớn nhất cũng thay đổi. Một số đo duy nhất ở giữa panel không xác định được mọi tham số của hệ.
Độ võng tĩnh chưa mô tả đáp ứng rung
SCI mô tả đánh giá rung sàn bằng dạng dao động, tần số, khối lượng dạng và gia tốc đáp ứng. [3] Vì vậy một kết quả võng tĩnh nhỏ không tự cung cấp gia tốc do bước chân hoặc máy quay. Độ cứng tĩnh là một đầu vào hữu ích, nhưng khối lượng, cản và dạng kích thích vẫn cần được biết.
Tiêu chí độ võng phải gắn với công năng, cấu kiện nối kèm và cách đo đã chọn. Với sàn tháo lắp, khe tiếp giáp, độ kê gối và liên kết giữ tấm cũng ảnh hưởng sử dụng. Bảng kiểm nên tách tải, số thanh chia tải, võng tương đối, chuyển vị gối và kết quả tuyệt đối để việc thay sản phẩm hoặc dời chân máy có thể được đánh giá đúng.
Nguồn tham khảo
[1] Metal Bar Grating Engineering Design Manual — ANSI/NAAMM MBG 534-24, Second Edition — National Association of Architectural Metal Manufacturers. Truy cập ngày 09/11/2026.
[2] Bar Grating Calculator — scope and partial-width loading notes — Brown-Campbell Company. Truy cập ngày 09/11/2026.
[3] Floor Vibration Analysis Tool — technical description — Steel Construction Institute. Truy cập ngày 09/11/2026.
Rà soát nội dung: 09/11/2026.
Một tấm grating có thể võng ít so với hai gối đỡ nhưng cả hai gối lại đi xuống theo dầm sàn. Người đứng hoặc thiết bị đặt trên tấm cảm nhận chuyển động của toàn hệ. Vì vậy kiểm độ võng cần nêu rõ đo tương đối với đường nối hai gối hay đo so với một mốc cố định của công trình.
Bài này dùng mô hình thanh đàn hồi giả định để tách ba ảnh hưởng: số thanh thực sự chia tải, độ cứng tiết diện và độ mềm của gối. Không chọn một sản phẩm thương mại hoặc xác nhận khả năng chịu tải của sàn đã lắp. Mọi tải, số thanh và kích thước là số liệu minh họa.
Mô hình thanh chịu lực tương đương
Giả định một panel rộng 0,60 m có 20 thanh chịu lực, mỗi thanh có bề dày b=5 mm và chiều cao d=40 mm, phân bố theo bước 30 mm với bề rộng truyền tải quy ước 30 mm cho mỗi thanh. Nhịp thông thủy L=1,20 m. Hai đầu kê đơn, không truyền mômen; thép đàn hồi tuyến tính với E=200 GPa.
Nếu tải được chia đều cho N thanh và các thanh võng giống nhau, mômen quán tính và môđun chống uốn tổng là:
I_N = Nbd³/12.
Z_N = Nbd²/6.
Với N=20, I_N=5,333333×10⁻⁷ m⁴ và Z_N=2,666667×10⁻⁵ m³. Không cộng mômen quán tính thanh ngang như thể chúng cũng chạy dọc nhịp. Vai trò chia tải ngang cần một mô hình riêng hoặc dữ liệu sản phẩm.
NAAMM xây dựng các quan hệ khả năng và độ võng từ đặc trưng thanh chịu lực và số thanh nhận tải, với các trường hợp tải tương ứng. [1] Các phép tính dưới đây áp dụng đúng giả thiết thanh kê đơn; không tự mở rộng sang panel bị ngàm hoặc liên tục nhiều nhịp.
Tải đều và tải tập trung đồng thời trong ví dụ
Cho tải sử dụng đều 5 kPa và tự trọng tổng giả định 0,60 kPa. Tải đường trên bề rộng 0,60 m là q=3.360 N/m. Thêm tải tập trung P=4.000 N giữa nhịp, giả định có bộ phận phân phối đủ để chia đều lên cả 20 thanh. Việc cho hai tải đồng thời chỉ nhằm giải thích phép cộng đàn hồi, không phải quy tắc tổ hợp tải của một tiêu chuẩn.
Độ võng giữa nhịp với các đơn vị N, m và Pa là:
δ_q = 5qL⁴/(384EI_N).
δ_P = PL³/(48EI_N).
Các quan hệ kê đơn cho tải đều và lực giữa nhịp được trình bày trong manual NAAMM. [1] Thay số cho δ_q=0,8505 mm, δ_P=1,35 mm; tổng tương đối với đường nối gối bằng 2,2005 mm.
Mômen giữa nhịp bằng qL²/8+PL/4=1.804,8 N·m. Ứng suất uốn đàn hồi biên là M/Z_N=67,68 MPa. Hai đầu có phản lực bằng (qL+P)/2=4.016 N. Tổng phản lực 8.032 N khớp 4.032 N tải đều cộng 4.000 N tải tập trung.
Nếu chân tải chỉ huy động bốn thanh
Brown-Campbell lưu ý tải trên một phần bề rộng grating phụ thuộc độ cứng của cả thanh chịu lực và thanh ngang, nên khả năng chia tải thay đổi theo loại grating. [2] Không thể dùng cả bề rộng panel cho một chân máy hẹp mà chưa chứng minh cơ chế phân phối.
Để khảo sát, giả định riêng toàn bộ P=4.000 N chỉ chia đều cho bốn thanh, không có hỗ trợ chia sang thanh khác. Mỗi thanh vẫn nhận tải đều theo dải rộng 30 mm của nó. Độ võng do tải đều giữ 0,8505 mm vì tải và I của nhóm cùng giảm theo số thanh.
Phần võng do P tăng năm lần lên 6,75 mm; tổng nhóm chịu tải là 7,6005 mm. Ứng suất đàn hồi tính được 247,68 MPa. Đây là kết quả của mô hình tuyến tính giả định, không khẳng định vật liệu thực vẫn đàn hồi ở giá trị đó; phải đối chiếu mác, tiết diện hữu hiệu và trạng thái giới hạn tương ứng.
Hai kết quả cho 20 và bốn thanh cho thấy độ nhạy với phân phối tải. Chúng không tạo một khoảng bao chắc chắn cho mọi sản phẩm, vì liên kết thanh ngang, vùng tiếp xúc, xoắn cục bộ hoặc độ lệch của chân máy có thể làm phân phối khác cả hai mô hình.
Tăng chiều cao thanh và tăng nhịp cho tác động khác nhau
Quay về trường hợp 20 thanh cùng chia P. Nếu d tăng từ 40 lên 50 mm, giữ tổng q để tách riêng hiệu ứng độ cứng, I tăng theo d³. Tổng võng giảm theo (40/50)³, còn 1,126656 mm. Z tăng theo d² nên ứng suất giảm với một tỷ lệ khác.
Trong thay đổi hình học thực, tự trọng cũng tăng. Giả định trọng lượng thể tích thép 77 kN/m³ và chỉ thay chiều cao 20 thanh, tải đường tăng thêm 77 N/m. Khi q thành 3.437 N/m, tính lại với d=50 mm cho tổng võng 1,136635 mm. Phần chênh nhỏ trong ví dụ nhưng việc giữ tải không đổi phải được ghi rõ là khảo sát có điều kiện.
Nếu giữ d=40 mm và tăng nhịp lên 1,50 m, phần võng tải đều tăng theo L⁴ tới 2,076416 mm, phần tải tập trung tăng theo L³ tới 2,636719 mm; tổng là 4,713135 mm. Nhịp tăng 25% làm tổng võng tăng hơn hai lần. Không thể nhân kết quả cũ với 1,25 để dự báo chuyển vị mới.
Gối mềm nhưng dầm vẫn kê đơn
Giả định hai gối chuyển vị đứng như lò xo tuyến tính, độ cứng k_A=2 MN/m và k_B=8 MN/m. Bỏ qua các chuyển động khác. Vì hệ dầm kê đơn vẫn tĩnh định và hình học nhỏ, phản lực 4.016 N mỗi phía không đổi khi thay độ cứng gối trong mô hình này.
Hai gối hạ lần lượt δ_A=2,008 mm và δ_B=0,502 mm. Ở giữa nhịp, đường thẳng nối gối hạ trung bình 1,255 mm. Do đó chuyển vị tuyệt đối giữa nhịp bằng 2,2005+1,255=3,4555 mm, lớn hơn kết quả của tấm trên gối cố định.
Đường nối gối bị nghiêng nên vị trí chuyển vị tuyệt đối lớn nhất không còn đúng giữa nhịp. Với x đo từ gối A, có thể cộng chuyển động đường nối gối vào đường võng tương đối:
w(x) = δ_A+(δ_B−δ_A)x/L+v_q(x)+v_P(x).
Tích phân độ cong của thanh kê đơn cho:
v_q(x) = qx(L³−2Lx²+x³)/(24EI_N).
v_P(x) = Pa(3L²−4a²)/(48EI_N).
Trong công thức thứ hai, a là giá trị nhỏ hơn của x và L−x, chỉ áp dụng vì P đặt giữa nhịp. Giải dw/dx=0 với các số trên cho x≈0,522340 m và w_max≈3,503452 mm. Lấy 3,4555 mm tại giữa làm cực đại tuyệt đối sẽ bỏ một phần ảnh hưởng gối lệch.
Nếu hai gối cùng hạ một lượng bằng nhau, đường nối gối chỉ tịnh tiến; độ võng tương đối và vị trí cực đại của tấm giữ nguyên. Nếu panel liên tục qua nhiều gối hoặc mép bị giữ xoay, lún gối có thể sinh thêm nội lực và phải giải hệ siêu tĩnh, không dùng kết luận phản lực không đổi ở trên.
Một số đo võng cần đi kèm cách đặt đồng hồ
Đồng hồ đặt trên dầm đỡ có thể đo gần với độ võng tương đối của panel; thiết bị tham chiếu một mốc độc lập có thể ghi chuyển vị tuyệt đối. Với gối mềm trong ví dụ, hai kết quả có thể khác hơn một milimét dù tải giống nhau.
Khi so kết quả tính với đo, cần lưu điểm đặt tải, diện tích tiếp xúc, vị trí đo và chuyển động gối. Nếu tải không nằm giữa nhịp hoặc chân phân phối chỉ tiếp xúc một số thanh, đường võng và vị trí lớn nhất cũng thay đổi. Một số đo duy nhất ở giữa panel không xác định được mọi tham số của hệ.
Độ võng tĩnh chưa mô tả đáp ứng rung
SCI mô tả đánh giá rung sàn bằng dạng dao động, tần số, khối lượng dạng và gia tốc đáp ứng. [3] Vì vậy một kết quả võng tĩnh nhỏ không tự cung cấp gia tốc do bước chân hoặc máy quay. Độ cứng tĩnh là một đầu vào hữu ích, nhưng khối lượng, cản và dạng kích thích vẫn cần được biết.
Tiêu chí độ võng phải gắn với công năng, cấu kiện nối kèm và cách đo đã chọn. Với sàn tháo lắp, khe tiếp giáp, độ kê gối và liên kết giữ tấm cũng ảnh hưởng sử dụng. Bảng kiểm nên tách tải, số thanh chia tải, võng tương đối, chuyển vị gối và kết quả tuyệt đối để việc thay sản phẩm hoặc dời chân máy có thể được đánh giá đúng.
Nguồn tham khảo
[1] Metal Bar Grating Engineering Design Manual — ANSI/NAAMM MBG 534-24, Second Edition — National Association of Architectural Metal Manufacturers. Truy cập ngày 09/11/2026.
[2] Bar Grating Calculator — scope and partial-width loading notes — Brown-Campbell Company. Truy cập ngày 09/11/2026.
[3] Floor Vibration Analysis Tool — technical description — Steel Construction Institute. Truy cập ngày 09/11/2026.
Rà soát nội dung: 09/11/2026.


